Điều trị bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131

Banner right

Banner right

shadow

Điều trị bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131

09/03/2016 12:14 PM - Tài liệu chuyên môn

Giới thiệu sách:

Vào năm 1940, Hamilton đã sử dụng đồng vị phóng xạ I-131 dạng nguồn hở để nghiên cứu về sinh lý và bệnh lý tuyến giáp bằng ống đếm Geiger - Muller cho việc đo in vivo trong lâm sàng. Sau đó, năm 1942, lần đầu tiên trên thế giới tại Bệnh viện Masachusett, 2 bác sĩ người Mỹ là Herts và Roberts lần đầu tiên sử dụng I-131 điều trị bệnh nhân Basedow. Thành công và lợi ích thiết thực của phương pháp này đã làm cho việc áp dụng I-131 càng rộng rãi và nhanh chóng. Trải qua hơn 70 năm, phương pháp dùng I-131 để điều trị Basedow và sau đó dùng I-131 là thuốc phối hợp điều trị trong phác đồ đa phương thức đối với ung thư tuyến giáp thể biệt hóa đã mang lại hiệu quả thiết thực cho hàng triệu người ở hầu hết các nước trên thế giới có chuyên ngành y học hạt nhân.

Trước đây, các kỹ thuật sử dụng I-131 vô cơ đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực nhất, phục vụ cho nhiều bệnh nhất và có khối lượng công việc nhiều nhất trong hoạt đông lâm sàng của chuyên ngành Y học hạt nhân (YHHN). Tiếp theo đó, nhiều kỹ thuật thăm dò chức năng, xạ hình và điều trị vẫn tiếp tục sử dụng đồng vị phóng xạ I-131 để gắn vào các hợp chất vô cơ và hữu cơ nhằm tạo ra nhiều dược chất phóng xạ khác nhau, rất thích hợp cho các công việc chẩn đoán và điều trị bệnh.

Điểm đặc thù của chuyên ngành y học hạt nhân là sử dụng các nguồn phóng xạ hở để chẩn đoán và điều trị. Trong chẩn đoán, các dược chất phóng xạ phát ra tia gamma thường được sử dụng để ghi đo, ngược lại, trong điều trị các bức xạ alpha và beta có quãng chạy ngắn nhưng hiệu suất ion hóa cao, gây ra tác dụng sinh học mạnh hay được sử dụng. Điều đặc biệt của sinh lý tuyến giáp là hấp thụ và chuyển hóa hầu hết lượng iốt được đưa vào cơ thể nếu không quá dư thừa. Vì vậy, các thầy thuốc đã có sáng kiến đưa hợp chất Iodua Natri (NaI) với đồng vị phóng xạ I-131 phát ra tia gamma (dễ ghi đo) và cả tia beta (gây tác dụng sinh học mạnh) với chu kỳ bán rã (hơn 8 ngày) không quá ngắn hay quá dài so với nhiều đồng vị phóng xạ khác của nguyên tố iốt. Năng lượng của bức xạ bêta phát ra từ I-131 cũng vừa đủ lớn để gây tác dụng trong phạm vi 2-3 mm xung quanh điểm nguồn phát ra, chỉ khu trú trong phạm vi tuyến giáp. Qua thực tế lâm sàng hàng chục năm và kết quả trên hàng chục triệu bệnh nhân, tất cả các nhà chuyên môn YHHN đều thống nhất nhận định là dùng I-131 trong điều trị bệnh tuyến giáp là hữu hiệu, an toàn và thuận lợi.

Chính vì vậy, ngay từ khi mới bắt đầu xây dựng chuyên ngành Y học hạt nhân tại Việt Nam với cơ sở đầu tiên của cả nước là Bệnh viện Bạch Mai, năm 1976 tại đây lần đầu tiên đã triển khai áp dụng phương pháp điều trị bằng I-131 cho bệnh nhân Basedow. Lợi ích khoa học, chuyên môn và kinh tế của phương pháp này sau đó đã được nhân rộng và hàng triệu người bệnh Việt Nam đã được hưởng lợi từ kỹ thuật này. Hiện nay, có rất nhiều cơ sở y học hạt nhân nước ta tiến hành đều đặn hàng ngày kỹ thuật điều trị bằng I-131 cho bệnh nhân Basedow và ung thư giáp thể biệt hóa.

Từ kinh nghiệm thực tiễn và trực tiếp trong công tác chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu giảng dạy về lĩnh vực Y học hạt nhân, ung thư nói chung và đối với các bệnh nhân Basedow, bệnh nhân ung thư tuyến giáp thể biệt hóa nói riêng tại bệnh viện Bạch Mai, PGS.TS. Mai Trọng Khoa đã biên soạn cuốn sách chuyên khảo với tiêu đề "Điều trị bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131". Cuốn sách là tập hợp đúc rút kinh nghiệm thực tế và các kết quả nghiên cứu của nhiều đề tài, nhiều bài báo về lĩnh vực này. Những bài báo, đề tài nghiên cứu này đã được tổng kết, báo cáo, đăng tải ở các tạp chí, hội nghị trong nước và ở nhiều nước trên thế giới của chính tác giả và cộng sự trong những năm gần đây. Những kết quả này, có so sánh đối chiếu với các kết quả và kinh nghiệm của các tác giả khác tại cùng cơ sở, trong nước và trên thế giới.

Cuốn sách bao gồm khá đầy đủ mọi vấn đề liên quan và theo tôi đây sẽ là cuốn sách chuyên khảo đầu tiên ở nước ta về vấn đề này một cách đầy đủ và kỹ lưỡng. Nó bao gồm các phần về sinh lý tuyến giáp, chuyển hóa của các hormon giáp và các tuyến nội tiết liên quan, sinh bệnh học bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, nguyên lý và cơ sở lý thuyết của kỹ thuật y học hạt nhân áp dụng trong chuyên đề này. Cuốn sách chứa đựng đầy đủ nội dung và chi tiết kỹ thuật tiến hành điều trị: thăm khám, chẩn đoán, phân loại, chỉ định, chống chỉ định, theo dõi, đánh giá kết quả, biến chứng, cách xử lý và các quy chế đảm bảo an toàn cho công việc chẩn đoán và điều trị với I-131.

Cuốn sách là kết quả của một quá trình làm việc say mê, nghiêm túc, rất công phu, khoa học của tác giả. Để có được một số lượng lớn các công trình, bài báo về một chủ đề là sử dụng iốt phóng xạ I-131 trong điều trị bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa này, tác giả đã phải bỏ ra một công sức rất lớn và một thời gian dài cho việc tiến hành, tổng kết, đánh giá.

Điều đáng quý và đáng trân trọng là tác giả chính là người đã trực tiếp tiến hành từ công tác chẩn đoán, điều trị, theo dõi, đánh giá... kết quả điều trị các bệnh trên bằng I-131. Đây là một công việc độc hại, nhiều rủi ro cho người trực tiếp tiến hành, mà không phải ai cũng giám chấp nhận và giám vượt qua. Vượt lên trên tất cả những khó khăn, độc hại đó, cuốn sách nói trên đã được hoàn thành và đến tay các độc giả.

Tôi cho rằng cuốn sách chuyên khảo này sẽ rất hữu ích cho không chỉ các thầy thuốc chuyên ngành y học hạt nhân mà còn cho các nhà sinh lý học, sinh bệnh học, nội khoa, ung thư học..., thậm chí cho các nhà chuyên môn y học thuộc chuyên ngành khác và cho các bệnh nhân, người nhà bệnh nhân quan tâm. Vì vậy, tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn sách chuyên khảo "Điều trị bệnh Basedow và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131" với quý vị độc giả.

GS.TSKH. Phan Sỹ An
Phó Chủ tịch Hội điện quang và Y học hạt nhân Việt Nam
Chủ tịch Hội vật lý y học Việt Nam
 
 

MỤC LỤC

Phần 1. Một số đặc điểm tuyến giáp người bình thường và các yếu tố ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp
Chương 1. Một số đặc điểm chung về tuyến giáp
1.
Một số nét về lịch sử phát hiện tuyến giáp và vai trò của tuyến giáp
2.
Một số đặc điểm về cấu tạo, giải phẫu và chức năng của tuyến giáp
3.
Các bệnh lý tuyến giáp thường gặp
Chương 2. Iốt phóng xạ (I-131) và một số nguyên lý cơ bản của điều trị bệnh bằng đồng vị phóng xạ
1.
Iốt phóng xạ (I-131)
2.
Nguyên lý của phương thức điều trị bằng đồng vị phóng xạ
3.
An toàn phóng xạ trong điều trị bằng đồng vị phóng xạ
Chương 3. ảnh hưởng của một số yếu tố tới nồng độ T3, T4, TSH, thyroglobulin, Trab, thể tích tuyến giáp ở người bình thường
1.
ảnh hưởng của tuổi, giới tính tới nồng độ T3, T4, TSH, thyroglobulin, Trab, thể tích tuyến giáp ở người bình thường
2.
ảnh hưởng của nhịp ngày đêm, mùa, địa dư tới nồng độ các hormon giáp (T3, T4) và TSH
3.
ảnh hưởng của giới, tuổi, độ bướu tới nồng độ T3, T4, TSH ở những người sống trong vùng bướu cổ địa phương
4.
ảnh hưởng của giới tính và tuổi tới thể tích tuyến giáp xác định bằng siêu âm và chụp cắt lớp vi tính
5.
ảnh hưởng của một số loại thuốc tới nồng độ T3, T4, TSH, thyroglobulin, Trab, thể tích tuyến giáp ở người bình thường
Phần 2. Điều trị bệnh basedow bằng I-131
Chương 1. Tổng quan
1.
Đại cương
2.
Lâm sàng
3.
Các phương pháp điều trị bệnh Basedow
4.
Chẩn đoán bệnh Basedow
Chương 2. Điều trị bệnh Basedow bằng I-131
1.
Nguyên lý của điều trị bằng I-131
2.
Chỉ định và chống chỉ định điều trị bệnh Basedow bừng I-131
3.
Tính liều điều trị I-131
4.
Các bước tiến hành điều trị bằng I-131
5.
Kết quả điều trị
6.
Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh Basedow bằng I-131
7.
Đánh giá những ảnh hưởng lâu dài của I-131 trong điều trị bệnh Basedow
8.
Phác đồ điều trị bệnh Basedow bằng I-131
Phần 3. Điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131
Chương 1. Đại cương về bệnh ung thư tuyến giáp
1.
Dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ
2.
Điều trị ung thư tuyến giáp
3.
Một số yếu tố tiên lượng bệnh ung thư tuyến giáp
Chương 2. Chẩn đoán
1.
Chẩn đoán lâm sàng
2.
Chẩn đoán cận lâm sàng
3.
Tế bào học
4.
Sinh thiết
5.
Chẩn đoán mô bệnh học
6.
Xạ hình
Chương 3. Điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng iốt phóng xạ
1.
Một số nét về điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131
2.
Mục đích điều trị
3.
Chỉ định và chống chỉ định điều trị I-131
4.
Điều trị hủy mô giáp sau phẫu thuật bằng iốt phóng xạ (I-131)
5.
Điều trị ung thư tuyến giáp tái phát và di căn bằng iốt phóng xạ
6.
Quy trình điều trị ung thư tuyến giáp thể biệt hóa bằng I-131
Chương 4. Một số đặc điểm về ung thư tuyến giáp thể biệt hóa ở trẻ em và tuổi vị thành niên
1.
Giới thiệu
2.
Dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ
3.
Nguyên nhân gây bệnh
4.
Giải phẫu bệnh
5.
Biểu hiện bệnh
6.
Di căn xa
7.
Chẩn đoán
8.
Chiến lược điều trị
9.
Điều trị iốt phóng xạ
10.
Xạ trị ngoài
11.
Theo dõi sau điều trị
12.
Tử vong
13.
Các yếu tố tiên lượng
14.
Kết luận
Chương 5. An toàn phóng xạ trong điều trị ung thư tuyến giáp bằng I-131
1.
Các biện pháp an toàn phóng xạ cho nhân viên
2.
Các biện pháp an toàn phóng xạ với bệnh nhân ung thư tuyến giáp điều trị I-131
3.
Thời gian xuất viện của bệnh nhân ung thư tuyến giáp sau điều trị I-131
4.
Các biện pháp an toàn phóng xạ để bảo vệ môi trường
5.
Quy trình xử lý chất thải phóng xạ trong điều trị ung thư tuyến giáp bằng I-131